Het ‘energetisch’ verschil tussen stro, inblaasstro, kalkhennep, vlas, wol en…

Als je besluit om een ecologisch verantwoord gebouw te laten ontwerpen, welke materialen gebruik je dan en waarom zou je voor het ene materiaal kiezen in plaats van het andere?

Ik ga nu compleet voorbij aan het feit waarom je ecologisch en milieuvriendelijk zou willen bouwen in plaats van traditioneel.
Ecologisch en milieuvriendelijk zijn in dit geval andere benamingen voor biobased, circulair, duurzaam, organisch, ‘cradle to cradle’, gezond en ga zo maar door.
Dat de keuze voor deze manier van bouwen feitelijk een keuze is voor het kiezen voor een gezond woon- en leefklimaat lijkt me logisch. Het is net zo logisch dat deze manier van bouwen de minste impact heeft op onze planeet en dat deze keuze steeds vaker gemaakt wordt door mensen die bewust in het leven staan.

aardehuis-1

Dat ecologische en biobased, of liever gezegd ‘natuurlijke’ materialen, ook gekozen kunnen worden voor de ‘energie’ die ze in zich hebben, is waarschijnlijk wel nieuwe informatie.

Jaren geleden heb ik het ‘stro-virus’ opgelopen. De manier van bouwen, de eenvoud, de samenhorigheid en samenwerking van, en tussen, de internationale ‘stro-gemeenschap’ wekten bij mij een interesse op, die me tot op de dag van vandaag niet heeft losgelaten.

Het bouwen met stro spreekt mij persoonlijk erg aan en die interesse gaat verder dan de goede technische eigenschappen van het materiaal. Het isoleert goed, kan goed vocht opnemen en weer afstaan en het is een directe stuc drager. Dit betekent dat je direct en zonder andere materialen gelijk op het stro kunt stucen. Hierdoor bespaar je materiaal en is de opbouw erg eenvoudig. Daarnaast is het een resproduct uit de agrarische sector, waardoor het een goedkoop en altijd voorradig materiaal is. De belangrijkste reden voor mijn interesse is echter de eenvoud ervan. Iedereen kan bouwen met stro!

In de loop der tijd heeft deze voorliefde voor bouwen met stro zich ontwikkeld tot een voorliefde voor bouwen met natuurlijke materialen in het algemeen. Los van de houten constructie die hiervoor vaak gebruikt wordt, heb ik het dan met name over het isolatiemateriaal en de afwerking aan de binnen- en buitenkant van een gebouw.

_DSC5344

Als architect is het mijn overtuiging dat we natuurlijke materialen kunnen en moeten gebruiken om een gezonde woon- en leefomgeving te creeren. Deze, door de natuur gemaakte, materialen staan veel dichter bij onze eigen fysieke structuur, dan de, door de mens gemaakt, materialen. De frequentie van de  ‘energie’ van deze natuurlijke materialen is lager, waardoor we ons als vanzelf thuis voelen. Ik heb vaak de kreet gehoord:  “Het is net alsof er een warme mantel om me heen valt”,  als mensen binnen komen in een ‘natuurlijk’ huis.

Als we dan kijken naar het ‘energetisch’ verschil tussen de diverse natuurlijke bouwmaterialen en niet naar de technische of prijs verschillen, waarom zou je dan kiezen voor stro, inblaasstro, kalkhennep, vlas, wol, houtwol, zacht hout, hard hout, cellulose en ga zo maar door. De keuze is groot en wordt met de dag groter, dus waarom zou je kiezen voor het ene, of toch voor het andere materiaal?

Dit is een keuze die  vaak onbewust gemaakt wordt en er zijn veel factoren die meespelen. Vaak spelen vooroordelen mee, of ervaringen uit het verleden. Er is echter wel degelijk een verschil in het ‘type mens’ die kiest voor bijvoorbeeld stro als isolatiemateriaal of kalkhennep. Om dit verschil te kunnen zien is een andere manier van kijken nodig: een holistisch manier van kijken naar onszelf en naar onze omgeving.

ESBG-21-08-2015-002

Als mens heeft ieder van ons een unieke ‘energie’. Sommige energien trekken elkaar aan en sommige energien duwen elkaar weg. Dit heeft niets te maken met goed of fout, maar met een natuurlijk verschijnsel. Ditzelfde geldt voor de keuze voor een ecologisch bouwmateriaal. Er is geen goede of foute keuze hierin mogelijk, omdat al deze materialen hetzelfde genereren: een gezonde leef- en woonomgeving.

Er is echter wel een verschil in ‘energie’ tussen de verschillende materialen. Stro heeft een ‘sociale energie’, wat betekent dat mensen die vanuit hun hart de wereld zien, zich aangetrokken zullen voelen tot stro. Mensen die meer vanuit hun hoofd de wereld zien, zullen zich meer aangetrokken voelen tot kalkhennep. De ‘energie’ van kalkhennep is  hoger dan die van stro en meer prikkelend. De ‘energie’ van hout is zacht en vriendelijk en de ‘energie’ van wol is warm en beschermend. Zo heeft ieder materiaal zijn eigen specifieke ‘energie’, maar dit zijn geen grote verschillen. Het zijn nuances.

Maakt het uit welke ‘energie’ een bepaald materiaal heeft voor de uiteindelijke keuze hiervoor?

Waarschijnlijk niet, omdat de keuze voor een groot gedeelte onbewust gemaakt wordt. Deze keuze kan slecht beredeneerd worden, maar men voelt wel een persoonlijke voorkeur voor een bepaald materiaal. Het bespreken van de ‘energie’ van een materiaal, is voor mij echter een mooie manier om het te kunnen hebben over het begrip ‘energie’ en om mensen op een bewustere manier te laten kijken naar zichzelf en naar hun omgeving.

 Michel Post / ORIO architecten
voorzitter Vereniging Integrale Bio-Logische Architectuur (VIBA)

Oosterwold Update #6 – ‘De Groene Draak’ van stro

ALMERE OOSTERWOLD – Een van de strobouw projecten van #ORIOarchitecten waar momenteel druk aan gebouwd wordt, is het woonhuis van Judit en Jan Pieter, kortweg Jupieter genoemd. Liefkozend hebben ze de woning zelf “De Groene Draak” gedoopt.

WhatsApp Image 2020-04-24 at 16.02.59

De opdrachtgevers bouwen samen met Timmer aan de Zaan, het collectief van creatieve en zelfstandige timmerlieden, waar wij wel meer huizen in Oosterwold mee bouwen.

ORIO_Jupieter_20200410 (9) (Large)

De basis van dit ontwerp is gebaseerd op de “triquetta” tekening en heeft de “Flower of Life” als onderlegger. Niet alleen zijn hiermee de natuurlijke verhoudingen verankert in de locatie, ook de positie van het gebouw op het kavel is bepaald door de omgeving en de gewenste zone’s zoals bijvoorbeeld een rust-zone en een verkeerszone.

ORIO_Jupieter_20200410 (8) (Large)

Eén zijn met de natuur was een belangrijk uitgangspunt, maar het moest ook een speels en uitdagende woning worden, gebouwd met ecologische bio-based bouwmaterialen. Het resultaat is een verassende woning die verschillende “gezichten” heeft en waarbij het uitzicht op de natuur, op verschillende manieren is uitgewerkt.

Los van de gebruikelijke leemstuc worden in de woning ook een paar boomstammen geplaatst.

WhatsApp Image 2020-04-27 at 10.16.14

Het hoogste punt is onlangs bereikt en dat moest gevierd worden !!!

WhatsApp Image 2020-04-16 at 11.48.06

 

 

Oosterwold Update #5

ALMERE OOSTERWOLD – Een strak blauwe hemel en dan zo’n ecologisch pareltje van #ORIOarchitecten .

ORIO_Perry_20200410 (4) (Large)

Deze woning wordt zoveel mogelijk in eigen beheer gebouwd en dat doet de eigenaar zo goed dat de leveranciers van de massief houten daken gevraagd hebben of hij bij ze in dienst wilde komen. Een verborgen talent !

ORIO_Perry_20200410 (6) (Large)

Nu de grond geëgaliseerd is, valt pas goed op hoe langgerekt de woning is. Met name de zuidgevel heeft een sterke horizontale werking, omdat de terrassen op Oost en West zijde een onderdeel vormen van het lijnenspel van de woning.

ORIO_Perry_20200410 (9) (Large)

De woonkamer die “achter” de keuken ligt is een stuk hoger, waardoor ook hier de zuiderzon naar binnen kan stromen. Dit verschil in hoogte creëert per ruimte een andere energie die bijdragen aan de functie van die specifieke ruimte.

ORIO_Perry_20200410 (2) (Large)

De Noordgevel heeft speels geplaatste ramen die met name van binnenuit een heel verrassend uitzicht geven op het achterliggende landschap. Ook hier zijn specifieke verhoudingen gebruikt om de “energie van het uitzicht” te benadrukken.

20190613_134641(0)

De woning is van buiten bijna helemaal klaar… nu kan in alle rust verder gewerkt worden aan het interieur. Met name de Rocket leemkachel van Vuur en Leem zal een pronkstuk in de woonkamer / eetkamer worden.

 

Oosterwold Update #4

ALMERE OOSTERWOLD – Het is al vrij bijzonder dat ORIO architecten  zoveel verschillende woningen in 1 gebied heeft kunnen ontwerpen, maar we hebben er in 1 straat wel heel veel bij elkaar staan…  8 gebouwen om precies te zijn en ieder gebouw is anders en heeft zijn eigen dynamiek.

ORIO_Duijkers_20200410 (10) (Large)

De woning van Claudia en Ramon heeft een gebogen dak en een organische plattegrond. Wij hadden zelf de associatie met een vogel, maar ondertussen heeft de woning de naam “schildpad woning” gekregen.

ORIO_Duijkers_20200410 (7) (Large)

De muren zijn gebouwd met strobalen en afgewerkt met leemstuc aan de binnenzijde en kalkstuc aan de buitenzijde. Helemaal bijzonder is de dubbele spantconstructie die de boog van het dak vormt.

ORIO_Duijkers-10 (6)

ORIO_Duijkers_20200410 (2) (Large)

 

Oosterwold Update #3

ALMERE OOSTERWOLD – In het ORIO architecten “Oosterwold rondje” kon natuurlijk het woonhuis van Jaap en Joanne niet ontbreken.

ORIO_Hart_20200410 (13) (Large)

De basis van deze woning vormt een energetisch symbool, genaamd “The Flower of Life”. Dit symbool wordt gezien als een van de krachtigste natuursymbolen uit de heilige geometrie en is hier gebruikt om een eenheid te creeren tussen binnen en buiten.

ORIO_Hart_20200410 (12) (Large)

De woning heeft een “rug” naar de straat en een omarmend gebaar richting de tuin en de omliggende omgeving. De vorm van het dak ondersteund dit gebaar, waarbij in de tuin een knus en geborgen gevoel wordt opgeroepen.

ORIO_Hart_20200410 (4) (Large)

Een maand geleden zijn Jaap en Joanne in hun woning getrokken en wordt er op dit moment hard gewerkt om de laaste puntjes op de “i” te zetten.

ORIO_Hart_20200410 (2) (Large)

Hieronder nog een “oude foto” van tijdens de bouw om het gevoel van ruimtelijkheid weer te geven.

ORIO_Hart-10 (3)

Oosterwold Update #2

ALMERE OOSTERWOLD – In het “Goede Vrijdag – ORIO architecten – Oosterwold rondje” ben ik langs onze lopende projecten in Oosterwold gereden en alhoewel ik van 14 projecten foto’s heb gemaakt, hebben we 23 lopende projecten.

ORIO_Paul_20200410 (4) (Large)

Een van de projecten die al een tijdje bezig is, is het woonhuis van Bastiaan en Paulien. Aan de binnenkant wordt nog hard gewerkt, maar de buitenkant is al aardig afgewerkt.

ORIO_Paul_20200410 (6) (Large)

De buitenkant verraad echter niet hoe spannend de binnenkant is. Deze kent een vide met een balkon en wijkende schuine lijnen die de hele ruimte een bepaalde dynamiek geven.

20190213_163831

De muren zijn geisoleerd met strobalen en hennep isolatie en er is begonnen aan de lemen afwerking. Ook deze woning gaat stap voor stap, maar het eindresultaat mag er nu al zijn.

ORIO_Paul_20200410 (1) (Large)

Jammer genoeg heb ik Bastiaan niet gesproken, maar bij deze een “oude” foto…

ORIO_Oosterwold-Paul_opdrachtgever

 

 

 

Oosterwold Update #1

ALMERE OOSTERWOLD – In het eerste gesprek tussen ORIO architecten en de opdrachtgevers, kwam een zelf gemaakt wapenschild ter sprake en toen was al vrij snel duidelijk dat dit geen “standaard” ontwerp zou worden.

ORIO_Hopman_20200410 (16) (Large)

“Kasteel Tomte”, genoemd naar de voorliefde voor Scandinavische Kerstkabouters, begint langzaam vorm te krijgen. De witte Magoxx platen van Magnesium Oxide vormen de onderplaat voor de natuurstenen gevelbekleding. De muren worden geisoleerd met strobalen en afgewerkt met leemstuc.

ORIO_Hopman_20200410 (15) (Large)

Wat nog mist zijn de kenmerkende kantelen en naar ik begrepen heb, komen er zelfs meer dan wij op tekening hadden gezet.

ORIO_Hopman_20200410 (14) (Large)

Deze woning kent twee gezichten. Het kasteelachtige uiterlijk aan de straatzijde, en de houten schuur achtige uitstraling aan de tuinzijde. Juist deze twee gezichten zorgen voor een steeds veranderende uitstraling en beleving van de woning.

ORIO_Hopman_20200410 (7) (Large)

Helemaal indrukwekkend was de ruimtelijkheid van de woning. Aan de buitenkant ziet de gevel er vrij gesloten uit, maar als je binnen staat, bevind je je in een zee van ruimte en licht.

ORIO_Hopman_20200410 (17) (Large)

Roy en Laurette doen zoveel mogelijk zelf en zoals ze zelf zeggen… we bekijken stapje voor stapje wat we kunnen doen, want anders wordt het teveel.

Biobased kalkhennep woning in Zeewolde

ZEEWOLDE – In de komende editie van De Architectuurguide zullen wij ons bureau uitgebreid gaan profileren en wij hebben aan fotograaf Martijn Heil van De Architectuurguide gevraagd om wat foto’s van onze biobased project in Zeewolde te maken.

_DSC5344

Vandaag ontvingen we het resultaat en wat zijn de foto’s mooi geworden. Niet alleen is het een schitterende woning om te zien en te beleven… de foto’s geven een goed beeld van de diversiteit en speelsheid die zo kenmerkend is voor deze woning.

_DSC5354

Een passiefhuis van kalkhennep in een dynamische vormentaal en afgewerkt met hoogwaardige ecologische en biobased bouwmaterialen… dat is hoe ik het beste ons ontwerp van de woning van Gerard en Monique in Zeewolde kan omschrijven.

Niet alleen is gekozen voor het bouwmateriaal Kalkhennep om de buitenmuren mee op te bouwen, de afwerking van de gevels en het dak is ook van een hoog niveau. Zo is gekozen voor kalkstuc, accoya houten gevel delen en een rieten kap.

_DSC4664

Juist het “spel” tussen deze verschillende ecologische materialen en de wijkende hoeken die dit ontwerp kent, maakt deze woning verrassend. Iedere gevel is uniek en in overeenstemming gebracht met de functie van de gevel: open en transparant richting het zuiden, gesloten en warm richting de weg.

_DSC5426

Ook in het interieur is gekozen voor hoogwaardige natuurlijke bouwmaterialen zoals accoya houten balken en kolommen en leemstuc en leemfinish op alle muren.

_DSC5404

 

Energetische Architectuur

Hoe ontwerp je een Energetisch gebouw?

En dan bedoel ik niet een gebouw dat energie neutraal of energie leverend is, maar een gebouw dat qua energie aansluit bij zijn gebruikers en het doel waarvoor een gebouw gebouwd wordt op een specifieke locatie.
Een woonhuis voor een gezin heeft andere eigenschappen nodig dan een ziekenhuis. Een yoga-centrum in Nederland zal een andere energie nodig hebben dan een yoga-centrum in India.

Dus hoe begin je en welke middelen heb je tot je beschikking?
Dat is een vraag die niet zo eenvoudig te beantwoorden is, omdat het namelijk niet iets is wat je uit boeken kunt leren.

energetische architectuur-4

De eerste stap is simpelweg kennis vergaren over bouwen en het ontwerpen van gebouwen. Als architect neig ik ernaar om deze stap te vergeten, omdat dit voor mij vanzelfsprekend is. Als je geen architect of ontwerper bent, kun je echter het idee krijgen dat het ontwerpen van een gebouw niets meer is dan het positioneren van gewenste ruimtes op de juiste plek en hier dan een buitenkant omheen voor verzinnen. 

De tweede stap is bewustwording. Bewust worden van jezelf, bewust worden van je directe en indirecte omgeving en bewust worden van de energie van materialen, vormen, getallen en wat deze voor invloed hebben op jezelf, maar ook op een ander. Pas als je enigszins bewust bent van deze invloeden kun je beginnen om een gebouw te ontwerpen dat aansluit bij een functie.

De derde stap is het doen. Alleen door ervaring kun je leren wat voor effect een materiaal of een vorm heeft. Door fouten te maken kun je leren wat wel en wat niet werkt. Door te werken met veel verschillende mensen kun je leren hoe verschillend de energie van ieder mens is.

Dan is er nog een stap die door alle voorgaande stappen heen loopt en dat is communicatie. Communicatie is niet alleen het op de juiste manier verwoorden van hetgeen je denkt, voelt en ervaart, maar het is ook luisteren naar wat die ander denkt, voelt en ervaart. De kracht van goede communicatie is de ander het inzicht te geven om deze sensitieve indrukken te kunnen verwoorden. Je luistert daarom niet alleen naar de woorden, maar je luistert ook met je hart.

energetische architectuur-3

Het begint dan ook met een gesprek die in eerste instantie heel pragmatisch is. Wat wil die ander. Wat is de opgave. Wat is de locatie. Wat zijn de randvoorwaarden die gesteld worden aan die locatie. Wat is het budget. Hele pragmatische vragen die een inzicht geven in de opgave die er ligt.

Dan ga je bespreken wat die ander wil ervaren. Welke sensaties moeten worden opgeroepen. Wat is het doel van verschillende ruimtes. Welke ondersteunende eigenschappen moet een ruimte hebben.

En tijdens dit gesprek voel je aan waar de ander specifiek behoefte aan heeft, gebaseerd op zijn of haar energie. Als dubbel aarde, zijn mijn eigen behoeftes compleet anders dan die van mijn vrouw, die dubbel vuur is, om maar een voorbeeld te noemen.  

In de ontwerpsessie die volgt ga je alle informatie met elkaar verbinden. Niet alleen verbind je deze op een logische manier, maar je verbind deze informatie ook met de locatie. Fysiek kijk je naar de elementen die er zijn, zoals bomen, rivieren, omliggende gebouwen en de orientatie en toegang van het terrein; metafysisch kijk je naar de energie van de locatie. Waar liggen de natuurlijke energie-banen, hoe voelt de ondergrond aan, zijn er niet zichtbare invloeden waar je rekening mee moet houden, wat wil de locatie zelf.

Bij mij ontstaat dan al vrij snel een beeld, waarvan ik weet dat dat de juiste oplossing is. Echter bij de terugkoppeling richting de ander weet ik het pas echt zeker. Negen van de tien keer heb ik het goed, maar soms heb ik iets op de verkeerde manier geinterpreteerd. Hoe goed je namelijk ook kunt communiceren, je ontvangt nooit alle informatie in één keer en soms leg je de zwaarte binnen een ontwerp op een verkeerde plek. Met name als er meerdere mensen betrokken zijn die zeer verschillende energien hebben, is het lastiger om de juiste balans te vinden.

Feestje van Ecowijk Houten voor de bijna ondertekening van de koopakten.

Het beeld dat ontstaat heeft in eerste instantie te maken met orientatie en routing. Waar ligt een gebouw op een kavel. Hoe kom je binnen. Hoe zijn de verschillende ruimtes met elkaar verbonden. Hoe verhouden de windrichtingen zich met de verschillende functies. Het Noorden heeft een andere energie dan het Zuiden en de slaapkamer heeft een andere energie nodig dan een woonkamer of studeerkamer. Los van de wel of niet gewenste opwarming van ruimtes, een slaapkamer op het Noorden zal anders qua energie zijn dan een slaapkamer op het Zuiden.

Vervolgens ga je dit fine-tunen met afmetingen, vormen en materialen. Ieder getal heeft zijn eigen energie, net als iedere ruimte. Een ruimte verandert qua energie als je het plafond hoger of lager maakt en dit geldt ook voor de breedte of diepte van een ruimte. Weten welke energie nodig is voor de functie van een ruimte en weten welke verhoudingen deze energie oproepen, is een essentieel onderdeel van energetische architectuur.

Ditzelfde geldt voor de energie van een vorm en voor de energie van een materiaal. Er is een groot verschil tussen natuurlijke- en niet natuurlijke materialen, maar er zijn ook veel nuance verschillen tussen natuurlijke materialen onderling. Hennep isolatie heeft bijvoorbeeld een compleet andere energie dan stro of hout. Weten welk materiaal aansluit bij een functie of een gebruiker is belangrijk en zal uiteindelijk een verschil maken bij de beleving van een ruimte of een gebouw. Niet iedere ruimte hoeft gebouwd te worden met dezelfde materialen, alhoewel we dat tegenwoordig vanuit pragmatische overwegingen wel vaak doen.

Energetische architectuur-2

Vervolgens ga je kijken naar het gebruik van kleuren. Een rode kamer zal een andere energie hebben dan een blauwe kamer. Rood heeft een vrij lage energie en wordt geassocieerd met aarde. Het heeft echter ook een activerende werking. Blauw wordt geassocieerd met communciatie en heeft een hogere energie. Kleur gaat dus verder dan esthetiek en gaat verder dan wat wij mooi vinden. Kleur heeft ook een functie.

Uiteindelijk ontstaat er een gebouw dat verankert is in zijn locatie en dat specifiek ontworpen is voor een bepaalde doelgroep met een specifiek doel. Op fysiek niveau zal zo’n gebouw goed en kloppend aanvoelen. Op metafysisch niveau zal dit gebouw een bron van licht zijn dat een helende werking zal hebben voor zijn omgeving.


Michel Post / ORIO architecten
voorzitter Vereniging Integrale Bio-Logische Architectuur (VIBA)