Het ‘energetisch’ verschil tussen stro, inblaasstro, kalkhennep, vlas, wol en…

Als je besluit om een ecologisch verantwoord gebouw te laten ontwerpen, welke materialen gebruik je dan en waarom zou je voor het ene materiaal kiezen in plaats van het andere?

Ik ga nu compleet voorbij aan het feit waarom je ecologisch en milieuvriendelijk zou willen bouwen in plaats van traditioneel.
Ecologisch en milieuvriendelijk zijn in dit geval andere benamingen voor biobased, circulair, duurzaam, organisch, ‘cradle to cradle’, gezond en ga zo maar door.
Dat de keuze voor deze manier van bouwen feitelijk een keuze is voor het kiezen voor een gezond woon- en leefklimaat lijkt me logisch. Het is net zo logisch dat deze manier van bouwen de minste impact heeft op onze planeet en dat deze keuze steeds vaker gemaakt wordt door mensen die bewust in het leven staan.

aardehuis-1

Dat ecologische en biobased, of liever gezegd ‘natuurlijke’ materialen, ook gekozen kunnen worden voor de ‘energie’ die ze in zich hebben, is waarschijnlijk wel nieuwe informatie.

Jaren geleden heb ik het ‘stro-virus’ opgelopen. De manier van bouwen, de eenvoud, de samenhorigheid en samenwerking van, en tussen, de internationale ‘stro-gemeenschap’ wekten bij mij een interesse op, die me tot op de dag van vandaag niet heeft losgelaten.

Het bouwen met stro spreekt mij persoonlijk erg aan en die interesse gaat verder dan de goede technische eigenschappen van het materiaal. Het isoleert goed, kan goed vocht opnemen en weer afstaan en het is een directe stuc drager. Dit betekent dat je direct en zonder andere materialen gelijk op het stro kunt stucen. Hierdoor bespaar je materiaal en is de opbouw erg eenvoudig. Daarnaast is het een resproduct uit de agrarische sector, waardoor het een goedkoop en altijd voorradig materiaal is. De belangrijkste reden voor mijn interesse is echter de eenvoud ervan. Iedereen kan bouwen met stro!

In de loop der tijd heeft deze voorliefde voor bouwen met stro zich ontwikkeld tot een voorliefde voor bouwen met natuurlijke materialen in het algemeen. Los van de houten constructie die hiervoor vaak gebruikt wordt, heb ik het dan met name over het isolatiemateriaal en de afwerking aan de binnen- en buitenkant van een gebouw.

_DSC5344

Als architect is het mijn overtuiging dat we natuurlijke materialen kunnen en moeten gebruiken om een gezonde woon- en leefomgeving te creeren. Deze, door de natuur gemaakte, materialen staan veel dichter bij onze eigen fysieke structuur, dan de, door de mens gemaakt, materialen. De frequentie van de  ‘energie’ van deze natuurlijke materialen is lager, waardoor we ons als vanzelf thuis voelen. Ik heb vaak de kreet gehoord:  “Het is net alsof er een warme mantel om me heen valt”,  als mensen binnen komen in een ‘natuurlijk’ huis.

Als we dan kijken naar het ‘energetisch’ verschil tussen de diverse natuurlijke bouwmaterialen en niet naar de technische of prijs verschillen, waarom zou je dan kiezen voor stro, inblaasstro, kalkhennep, vlas, wol, houtwol, zacht hout, hard hout, cellulose en ga zo maar door. De keuze is groot en wordt met de dag groter, dus waarom zou je kiezen voor het ene, of toch voor het andere materiaal?

Dit is een keuze die  vaak onbewust gemaakt wordt en er zijn veel factoren die meespelen. Vaak spelen vooroordelen mee, of ervaringen uit het verleden. Er is echter wel degelijk een verschil in het ‘type mens’ die kiest voor bijvoorbeeld stro als isolatiemateriaal of kalkhennep. Om dit verschil te kunnen zien is een andere manier van kijken nodig: een holistisch manier van kijken naar onszelf en naar onze omgeving.

ESBG-21-08-2015-002

Als mens heeft ieder van ons een unieke ‘energie’. Sommige energien trekken elkaar aan en sommige energien duwen elkaar weg. Dit heeft niets te maken met goed of fout, maar met een natuurlijk verschijnsel. Ditzelfde geldt voor de keuze voor een ecologisch bouwmateriaal. Er is geen goede of foute keuze hierin mogelijk, omdat al deze materialen hetzelfde genereren: een gezonde leef- en woonomgeving.

Er is echter wel een verschil in ‘energie’ tussen de verschillende materialen. Stro heeft een ‘sociale energie’, wat betekent dat mensen die vanuit hun hart de wereld zien, zich aangetrokken zullen voelen tot stro. Mensen die meer vanuit hun hoofd de wereld zien, zullen zich meer aangetrokken voelen tot kalkhennep. De ‘energie’ van kalkhennep is  hoger dan die van stro en meer prikkelend. De ‘energie’ van hout is zacht en vriendelijk en de ‘energie’ van wol is warm en beschermend. Zo heeft ieder materiaal zijn eigen specifieke ‘energie’, maar dit zijn geen grote verschillen. Het zijn nuances.

Maakt het uit welke ‘energie’ een bepaald materiaal heeft voor de uiteindelijke keuze hiervoor?

Waarschijnlijk niet, omdat de keuze voor een groot gedeelte onbewust gemaakt wordt. Deze keuze kan slecht beredeneerd worden, maar men voelt wel een persoonlijke voorkeur voor een bepaald materiaal. Het bespreken van de ‘energie’ van een materiaal, is voor mij echter een mooie manier om het te kunnen hebben over het begrip ‘energie’ en om mensen op een bewustere manier te laten kijken naar zichzelf en naar hun omgeving.

 Michel Post / ORIO architecten
voorzitter Vereniging Integrale Bio-Logische Architectuur (VIBA)

Energetische Architectuur

Hoe ontwerp je een Energetisch gebouw?

En dan bedoel ik niet een gebouw dat energie neutraal of energie leverend is, maar een gebouw dat qua energie aansluit bij zijn gebruikers en het doel waarvoor een gebouw gebouwd wordt op een specifieke locatie.
Een woonhuis voor een gezin heeft andere eigenschappen nodig dan een ziekenhuis. Een yoga-centrum in Nederland zal een andere energie nodig hebben dan een yoga-centrum in India.

Dus hoe begin je en welke middelen heb je tot je beschikking?
Dat is een vraag die niet zo eenvoudig te beantwoorden is, omdat het namelijk niet iets is wat je uit boeken kunt leren.

energetische architectuur-4

De eerste stap is simpelweg kennis vergaren over bouwen en het ontwerpen van gebouwen. Als architect neig ik ernaar om deze stap te vergeten, omdat dit voor mij vanzelfsprekend is. Als je geen architect of ontwerper bent, kun je echter het idee krijgen dat het ontwerpen van een gebouw niets meer is dan het positioneren van gewenste ruimtes op de juiste plek en hier dan een buitenkant omheen voor verzinnen. 

De tweede stap is bewustwording. Bewust worden van jezelf, bewust worden van je directe en indirecte omgeving en bewust worden van de energie van materialen, vormen, getallen en wat deze voor invloed hebben op jezelf, maar ook op een ander. Pas als je enigszins bewust bent van deze invloeden kun je beginnen om een gebouw te ontwerpen dat aansluit bij een functie.

De derde stap is het doen. Alleen door ervaring kun je leren wat voor effect een materiaal of een vorm heeft. Door fouten te maken kun je leren wat wel en wat niet werkt. Door te werken met veel verschillende mensen kun je leren hoe verschillend de energie van ieder mens is.

Dan is er nog een stap die door alle voorgaande stappen heen loopt en dat is communicatie. Communicatie is niet alleen het op de juiste manier verwoorden van hetgeen je denkt, voelt en ervaart, maar het is ook luisteren naar wat die ander denkt, voelt en ervaart. De kracht van goede communicatie is de ander het inzicht te geven om deze sensitieve indrukken te kunnen verwoorden. Je luistert daarom niet alleen naar de woorden, maar je luistert ook met je hart.

energetische architectuur-3

Het begint dan ook met een gesprek die in eerste instantie heel pragmatisch is. Wat wil die ander. Wat is de opgave. Wat is de locatie. Wat zijn de randvoorwaarden die gesteld worden aan die locatie. Wat is het budget. Hele pragmatische vragen die een inzicht geven in de opgave die er ligt.

Dan ga je bespreken wat die ander wil ervaren. Welke sensaties moeten worden opgeroepen. Wat is het doel van verschillende ruimtes. Welke ondersteunende eigenschappen moet een ruimte hebben.

En tijdens dit gesprek voel je aan waar de ander specifiek behoefte aan heeft, gebaseerd op zijn of haar energie. Als dubbel aarde, zijn mijn eigen behoeftes compleet anders dan die van mijn vrouw, die dubbel vuur is, om maar een voorbeeld te noemen.  

In de ontwerpsessie die volgt ga je alle informatie met elkaar verbinden. Niet alleen verbind je deze op een logische manier, maar je verbind deze informatie ook met de locatie. Fysiek kijk je naar de elementen die er zijn, zoals bomen, rivieren, omliggende gebouwen en de orientatie en toegang van het terrein; metafysisch kijk je naar de energie van de locatie. Waar liggen de natuurlijke energie-banen, hoe voelt de ondergrond aan, zijn er niet zichtbare invloeden waar je rekening mee moet houden, wat wil de locatie zelf.

Bij mij ontstaat dan al vrij snel een beeld, waarvan ik weet dat dat de juiste oplossing is. Echter bij de terugkoppeling richting de ander weet ik het pas echt zeker. Negen van de tien keer heb ik het goed, maar soms heb ik iets op de verkeerde manier geinterpreteerd. Hoe goed je namelijk ook kunt communiceren, je ontvangt nooit alle informatie in één keer en soms leg je de zwaarte binnen een ontwerp op een verkeerde plek. Met name als er meerdere mensen betrokken zijn die zeer verschillende energien hebben, is het lastiger om de juiste balans te vinden.

Feestje van Ecowijk Houten voor de bijna ondertekening van de koopakten.

Het beeld dat ontstaat heeft in eerste instantie te maken met orientatie en routing. Waar ligt een gebouw op een kavel. Hoe kom je binnen. Hoe zijn de verschillende ruimtes met elkaar verbonden. Hoe verhouden de windrichtingen zich met de verschillende functies. Het Noorden heeft een andere energie dan het Zuiden en de slaapkamer heeft een andere energie nodig dan een woonkamer of studeerkamer. Los van de wel of niet gewenste opwarming van ruimtes, een slaapkamer op het Noorden zal anders qua energie zijn dan een slaapkamer op het Zuiden.

Vervolgens ga je dit fine-tunen met afmetingen, vormen en materialen. Ieder getal heeft zijn eigen energie, net als iedere ruimte. Een ruimte verandert qua energie als je het plafond hoger of lager maakt en dit geldt ook voor de breedte of diepte van een ruimte. Weten welke energie nodig is voor de functie van een ruimte en weten welke verhoudingen deze energie oproepen, is een essentieel onderdeel van energetische architectuur.

Ditzelfde geldt voor de energie van een vorm en voor de energie van een materiaal. Er is een groot verschil tussen natuurlijke- en niet natuurlijke materialen, maar er zijn ook veel nuance verschillen tussen natuurlijke materialen onderling. Hennep isolatie heeft bijvoorbeeld een compleet andere energie dan stro of hout. Weten welk materiaal aansluit bij een functie of een gebruiker is belangrijk en zal uiteindelijk een verschil maken bij de beleving van een ruimte of een gebouw. Niet iedere ruimte hoeft gebouwd te worden met dezelfde materialen, alhoewel we dat tegenwoordig vanuit pragmatische overwegingen wel vaak doen.

Energetische architectuur-2

Vervolgens ga je kijken naar het gebruik van kleuren. Een rode kamer zal een andere energie hebben dan een blauwe kamer. Rood heeft een vrij lage energie en wordt geassocieerd met aarde. Het heeft echter ook een activerende werking. Blauw wordt geassocieerd met communciatie en heeft een hogere energie. Kleur gaat dus verder dan esthetiek en gaat verder dan wat wij mooi vinden. Kleur heeft ook een functie.

Uiteindelijk ontstaat er een gebouw dat verankert is in zijn locatie en dat specifiek ontworpen is voor een bepaalde doelgroep met een specifiek doel. Op fysiek niveau zal zo’n gebouw goed en kloppend aanvoelen. Op metafysisch niveau zal dit gebouw een bron van licht zijn dat een helende werking zal hebben voor zijn omgeving.


Michel Post / ORIO architecten
voorzitter Vereniging Integrale Bio-Logische Architectuur (VIBA)

Be Part of the SOLUTION

BE PART OF THE SOLUTION!

Be part of the solution! Met ecologisch bouwen zetten bouwbedrijven een streep door vervuiling. Greentogether biedt een oplossing: met Robuusteiken Ecologische Bouwelementen realiseert u snel, betaalbaar en flexibel de bouwprojecten van de toekomst.

ORIO architecten is partner van Greentogether en werkt graag mee aan deze oplossing! 

logo-pollution-solution.jpg

‘Robuusteiken ontwikkelt en produceert onder eigen label ecologische HSB wand- en dakelementen’, zegt Peter Kroes, founder van Robuusteiken. ‘Binnen Greentogether maken we met ons groeifonds ecologisch bouwen voor elke bouwondernemer, woningcorporatie of projectontwikkelaar mogelijk.’

‘Wij leveren ecologische elementen aan iedere bouwondernemer, evenals de grootschalige woning- en utiliteitsmarkt en de renovatiemarkt.’ Binnen Greentogether werken partijen samen, juist om woningcorporaties en projectontwikkelaars complete oplossingen te bieden. Architecten of aannemers kunnen de ecologische wand-, dak- en renovatie-elementen gebruiken om hun woningen of bedrijfsruimten naar wens samen te stellen of te renoveren. Het zijn elementen die je naast elkaar kunt plaatsen in vrijwel elke gewenste opzet. Omdat de elementen snel zijn in te zetten, is een woning in korte tijd te realiseren én betaalbaar. De materialen zijn puur natuur, zodat deze herbruikbaar zijn en bij het vergaan geen milieubelasting veroorzaken.’

WhatsApp Image 2020-02-24 at 21.43.30

PREFAB BOUWEN

‘Door prefab en circulair te bouwen, bouwen we dubbel zo schoon. Dit is koren op de anti-stikstofmolen. De bouwplaats is schoner en voor houtbouw is minder grondverzet nodig, omdat het een lichtere bouwmethode. Houtbouw zorgt ook voor opslag van CO2  en er zijn minder producten nodig die CO2 als afval hebben (denk aan beton, plastic). Door minder plastics is weer minder ammoniak nodig en zo is de cirkel rond.’

GROEIFONDS

‘We gaan in dit circulair bouwen nog een stap verder met een uniek systeem dat we ontwikkeld hebben’, vertelt Kroes. ‘We gaan hierbij uit van vijf schalen van circulariteit: 1) groeistoffen, 2) grondstoffen, 3) elementen, 4) modules en 5) woningen. Basisprincipe is dat partijen via een groeifonds eigenaar worden van bouwelementen en bouwstoffen. Doordat in het groeifonds de toekomstige waarde van de elementen en bouwstoffen is belegd, betekent dit voor vandaag een vermindering van de bouwkosten.’

KRINGLOPEN SLUITEN

‘Met ons circulaire model zorgen we dat grondstoffen in de keten blijven.’ Wim-Heerke Spronk, algemeen directeur Greentogether, legt uit: ‘Ooit bepaalde een kleine groep mensen dat goud de drager zou worden van waarde. Jammer genoeg is dit nooit gedaan voor ons afval. Hierdoor eindigen bijna alle producten die wij kopen als afval in de zee, op de vuilstort of in de verbrandingsoven. We gooien letterlijk onze grondstoffen weg. De tijd van waardevol afval is wat ons betreft aangebroken. Dat maken wij concreet in een groeifonds. Een circulaire economie is namelijk fundamenteel anders dan een lineaire economie.’

TWEE KEER WINST

‘We gooien grondstoffen na gebruik niet meer weg, maar sluiten kringlopen van al deze grondstoffen’, zegt Spronk. ‘Via ons groeifonds worden partijen eigenaar van bouwelementen en bouwstoffen. Dit slaat twee vliegen in één klap: financieel voordeel omdat het groeifonds de waarde garandeert en milieuwinst omdat het toekomstig hergebruik van de elementen garandeert.’

5 SCHALEN VAN CIRCULARITEIT

Via ons circulariteitsmodel is een palet aan woningtypen te realiseren. Van starterswoningen, levensloopbestendige woningen tot gezinswoningen en appartementen. Door de prefabricage kan de woning in zeer korte tijd worden gebouwd. Dit resulteert in minder overlast voor de omgeving, minder afval en reductie van de bouwkosten. Door het remontabele karakter kunnen woningen eenvoudig worden aangepast, maar ook worden gedemonteerd en verplaatst naar een andere locatie. Deze hoogste vorm van circulariteit vertegenwoordigt de grootste hergebruikwaarde.

IEDEREEN GEZOND WONEN EN WERKEN

Wat betreft Greentogether is het voor de gezondheid van mens en dier nodig ‘pollution’ te stoppen. Maar wel zodanig dat de bouw ook gezond vooruit kan. Daarom is ons motto ‘be part of the solution’. Met de ecologische elementen van Robuusteiken en ons circulariteitsmodel bieden we een concrete oplossing voor de bouw. Samen kunnen we zorgen dat iedereen gezond kan wonen en werken.

MEER INFORMATIE

Meer informatie over ons circulaire bouwsysteem vindt u hier.
Lees hier onze visie op circulair bouwen.

De keuze van de architect bij CPO projecten

Onlangs was er een groot artikel in het NRC over het CPO project de aardehuizen in Olst, met dezelfde dag een uitzending bij EenVandaag. Het eerste gerealiseerde Ecodorp in Nederland. Het artikel verteld over passie en anders durven denken. Het samen met elkaar je eigen huis bouwen. De tegenslagen die men heeft moeten overwinnen. De frustraties en teleurstellingen, maar ook de trots en de voldoening die men voelt.

20180413_094628 (Large)CPO project “Aardehuizen” in Olst

Projecten met “Collectieve Particuliere Opdrachtgevers”, ook wel CPO projecten genoemd, gaan over het collectief. Het met elkaar en voor elkaar, samen bouwen aan een betere toekomst. Hoe groot de “C” van Collectief is, hangt van het project af. Bij de CPO projecten waar ORIO architecten als architectenbureau bij betrokken is, is deze “C” erg groot. Niet alleen zijn het Collectieve projecten… het zijn ook ecologische, duurzame en vaak zelfvoorzienende projecten.

Van alle CPO projecten die gestart worden, is er maar een klein percentage dat daadwerkelijk gebouwd wordt. De kloof tussen droom en werkelijkheid is vaak te groot en “men”, de particulieren, overzien vaak niet de consequenties van hun keuzes en missen simpelweg de know-how die professionals wel hebben. Een goede CPO begeleider is dan ook vaak de sleutel tot het succes.

Als eenmaal het doel en de missie van de groep bepaald is en de juiste locatie gevonden is, dan wordt gezocht naar een geschikt architectenbureau. Een bureau met ervaring op het gebied van CPO projecten, het begeleiden van mensen en in ons geval, ook naar de kennis en kunde op het gebied van ecologische, technische en sociale duurzaamheid.

Niet ieder architectenbureau kan of wil een CPO project doen waarbij de Collectieve “C” groot is. De groepsdynamiek kan erg intens zijn en vraagt veel van de architect. Naast vormgever en coordinator moet je namelijk ook psycholoog en socioloog zijn en vaak gaat de besluitvorming sociocratisch, een besluitvormingsmethode waarbij gelijkwaardigheid en effectiviteit zijn gewaarborgd en waarbij besluiten worden genomen op basis van consent.

Feestje van Ecowijk Houten voor de bijna ondertekening van de koopakten.Besluitvorming bij CPO project “Ecowijk Mandora” in Houten

Dit betekent veel vergaderen, kennis en informatie overbrengen, de optionele keuzes inzichtelijk maken, grenzen stellen en tot besluiten komen. Het betekent ook goed luisteren, meedenken en meebewegen, maar ook vooral veel plezier hebben in wat je doet. Je moet als architect passie hebben voor deze manier van samenwerken. Je moet het leuk vinden.

13254279_1099853113410927_4115598424687883623_nCPO project “IEWAN” in Lent

Soms kom je een groep mensen tegen die specifiek met een bepaald materiaal, bijvoorbeeld strobalen, wil bouwen. In dat geval wordt zeer specifiek gekeken naar de ervaring die een bureau heeft met dit materiaal of deze manier van bouwen. Architect Michel Post en oprichter van ORIO architecten, wordt gezien als de expert in isoleren en bouwen met stro. In 2012 publiceerde hij het boek ‘Bouwen met stro’ en hij is medeoprichter van de huidige vereniging Strobouw Nederland.

Het bouwen met stro spreekt echter slechts een klein groepje mensen aan, met name omdat er veel vooroordelen zijn over stro. De essentie is echter dat je een gezond leefklimaat creert voor een bewoner en dat de materialen die gebruikt worden, zoveel mogelijk uit de natuur komen. Dit kan dus ook vlas, wol, hennep of hout zijn. Deze integrale en holistische benadering wordt door steeds meer architecten omard, waardoor de keuze voor een architect, een persoonlijke wordt.

WEN_3684_2015-05-01Opening CPO project “IEWAN” in Lent

Uiteindelijk gaat het om de bewoners en als architect kun je bijdragen om hun droom werkelijkheid te laten worden. Mensen denken vaak dat iets niet kan, maar de ervaring leert… “Het kan wél!”

Michel Post / ORIO architecten
voorzitter Vereniging Integrale Bio-Logische Architectuur (VIBA)

Publicatie in de Nationale ArchitectuurGUIDE – editie 3

Sinds kort is de 3de editie van de Nationale Architectuur Guide verschenen met hierin opgenomen een overzichtsblad van ons werk. ArchitectuurGuide -ORIO architecten

We hebben destijds een keuze moeten maken over wat we op deze pagina wilden hebben en in plaats van 1 project helemaal uit te lichten met detail foto’s, hebben we gekozen voor een zo divers mogelijk beeld om duidelijk te maken dat het ons niet gaat om de uiterlijke verschijning van de woningen, maar meer om het juiste beeld bij een ideaal, uitgewerkt op een zo gezond en duurzaam mogelijke manier.

Het is erg leuk om dit boek door te bladeren om te zien wat collega architecten als hun meest sprekende projecten zien. Wat opvalt is de strakheid van de gebouwen als conceptmatige uitwerking van een idee of het teruggrijpen naar nostalgische en romantische woningen… vaak met een rieten kap.

Voor ieder wat wils.

Artikel over Iewan in de Bouwwereld

Het appartementengebouw dat  in Lent komt te staan krijgt veel aandacht! We hebben het op onze blog al vaker over dit bijzondere gebouw gehad.
Dit keer willen we hierover een leuk artikel in het blad Bouwwereld bij jullie onder de aandacht brengen.
Bouwwereld is een vakblad over bouwtechniek dat al sinds 1905 bestaat en 12x per jaar verschijnt.
Binnen de bouwwereld is het een gerenommeerd en veel gelezen blad. We zijn daarom ook trots dat we er met dit mooie project in staan!

Strawblockssystems

Strawblockssystems is de naam van het bedrijf van Pim Hondeveld, een goede bekende van ORIO architecten.
Straw Blocks Systems is een innovatief bedrijf dat een uniek en duurzaam concept heeft ontwikkeld voor het bouwen met geperst stro. Ze produceren blokken van geperst stro in diverse vormen en maten, zodat ieder gewenst bouwwerk kan worden gerealiseerd zonder enige bewerking aan deze blokken.

Met dit systeem Pim Hondeveld de Duurzame Dinsdagprijs 2014 gewonnen! Ook heeft er een mooi stuk hierover in de Trouw gestaan.

Gefeliciteerd, namens het ORIO team!

 

Strobouw in Lent

Onze twee projecten in Lent (net boven Nijmegen) beginnen op te vallen.
Zowel in verschijningsvorm (beide bouwen zijn bijna op het hoogste punt) als in de media.
De Architect heeft op hun site een leuk item staan waarin de twee projecten worden beschreven.

Lees het artikel hier.